Jedna z najsłynniejszych oper świata wychodzi z teatru, wraca do oryginalnej formy i stawia przed nami całkiem współczesne pytania. 28 i 30 sierpnia centrum Bielska-Białej zamieni się w wieloplanową scenę. Blisko 200 wykonawców – soliści operowi, aktorzy, muzycy orkiestry, chórzyści i kilkudziesięciu tancerzy – zaprezentuje Carmen Georges’a Bizeta. Wstęp wolny.
Główna scena powstanie przed Teatrem Polskim, ale spektakl wykroczy daleko poza jej granice. Ulica Zamkowa i jej otoczenie na dwa wieczory całkowicie zmienią swój charakter, a architektura centrum Bielska-Białej stanie się częścią scenografii. Akcja będzie rozgrywać się na kilku planach. Sceną stanie się nie tylko plac przed Teatrem Polskim, ale również ulica Zamkowa i przestrzeń wokół Zamku Sułkowskich. Do gry włączą się także światło, lasery i multimedia.
Pierwsze elementy oprawy wizualnej spektaklu już zmieniają centrum Bielska-Białej. Dekoracja Zamku Sułkowskich, palmy i arkady przywołują klimat Sewilli, ale jednocześnie kryją lokalne odniesienia. Kolorowe arkady, rozświetlane wieczorami, dla wielu bielszczan mogą być sentymentalnym powrotem do czasów tzw. Wysokiego Trotuaru – dawnego pasażu handlowego. Istotny jest także wybór miejsca – przestrzeń wokół Zamku Sułkowskich ma własną, ponad dwustuletnią historię teatralną. Podobnych bielskich tropów w scenografii Carmen odnajdziemy znacznie więcej – zapewniają organizatorzy.
Do przeszłości twórcy sięgają jednak nie tylko w scenografii. Wracają również do pierwotnej formy dzieła Bizeta – opéra-comique. Wbrew nazwie nie oznacza to opery komicznej. Jedną z charakterystycznych cech gatunku są partie śpiewane przeplatane dialogami mówionymi. Przywrócenie dialogów wzmacnia teatralny charakter przedstawienia. Wszystkie te środki posłużą jednemu celowi – pokazaniu opery jako żywego, współczesnego widowiska dostępnego dla szerokiej publiczności.
Osoby tworzące spektakl patrzą na ikoniczną historię Carmen także z dzisiejszej perspektywy. Jej pragnienie wolności i niezależności zderza się z obsesją Don José, jego zazdrością i przemocą. Dzieło sprzed ponad 150 lat stawia więc pytania, które nie straciły na aktualności: o granice miłości, prawo do decydowania o sobie i o ten kruchy moment, w którym uczucie zamienia się w próbę przejęcia kontroli nad drugim człowiekiem.
Przestrzeń, która pamięta teatr
Przestrzeń, w której wystawiana będzie Carmen, ma własną, ponad dwustuletnią historię teatralną. Na początku XIX wieku w sąsiedztwie wschodniej części Zamku Sułkowskich działał książęcy teatr. Spłonął podczas wielkiego pożaru miasta w 1836 roku, a jego pozostałości później rozebrano. Dziś ta część otoczenia zamku znów staje się przestrzenią teatralną.
Związki Carmen i Bielska-Białej zaczynają się dokładnie 130 lat temu. W 1896 roku pochodząca z Białej Selma Kurz, późniejsza gwiazda europejskich scen operowych, po raz pierwszy koncertowała w rodzinnym mieście. W tym samym roku rozpoczęła występy w Operze Frankfurckiej, gdzie do jej repertuaru należała tytułowa partia w Carmen. W 2026 roku, 130 lat później, dzieło Bizeta zabrzmi w centrum jej rodzinnego miasta.
Obsada
W inscenizacji Teatru Polskiego w głównych rolach wystąpią Monika Ledzion, Gabriela Legun, Andrzej Lampert i Arkadiusz Anyszka. Monika Ledzion od lat kreuje tytułową Carmen na najważniejszych polskich scenach, a Gabriela Legun ma w repertuarze rolę Micaëli. W 2024 roku obie artystki wystąpiły razem w Carmen Teatru Wielkiego – Opery Narodowej w Warszawie – Ledzion jako Carmen, Legun jako Micaëla. Arkadiusz Anyszka śpiewa z kolei partię Escamilla.
Spektakl współtworzą aktorzy Teatru Polskiego i Teatru Lalek Banialuka, La Nostra Banda – Orkiestra Teatru Polskiego, chórzyści oraz kilkudziesięciu tancerzy wyłonionych podczas specjalnego castingu. Łącznie w widowisku weźmie udział blisko 200 wykonawców.
Od La Manchy do Sewilli
Za plenerową Carmen stoi zespół twórców dobrze znanych bielskiej publiczności. Witold Mazurkiewicz i Damian Styrna stworzyli wcześniej w Teatrze Polskim m.in. Człowieka z La Manczy, Sztukmistrza z miasta Lublina i Viva Maria!. Tym razem skala jest jednak zupełnie inna – sceną staje się fragment miasta, a spektakl łączy operę, teatr, taniec, światło i multimedia.
Pomysłodawcą, autorem adaptacji i dramaturgii oraz reżyserem Carmen jest Witold Mazurkiewicz, za scenografię odpowiada Damian Styrna. Kostiumy projektuje Iga Sylwestrzak, choreografię i ruch sceniczny przygotowują Katarzyna Zielonka i Mateusz Wojtasiński, a za multimedia odpowiada Eliasz Styrna.
Muzyczną stronę widowiska kreuje Jacek Obstarczyk – szef La Nostra Banda, Orkiestry Teatru Polskiego, który poprowadzi wykonanie Carmen. Artysta przygotował nie tylko adaptację muzyki Bizeta, ale również kilka oryginalnych kompozycji dopełniających dzieło. W ten sposób powstaje muzyczny pomost między klasycznym arcydziełem a współczesną wrażliwością odbiorców.
Carmen powstaje w ramach programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Bielsko-Biała jest pierwszym polskim miastem noszącym ten tytuł; w kolejnych latach przejmą go Katowice i Kołobrzeg. Program Polskich Stolic Kultury wyrósł z konkursu o tytuł Europejskiej Stolicy Kultury 2029 i ma pozwolić miastom wykorzystać przygotowane wówczas pomysły oraz wypracowane doświadczenia. Plenerowa realizacja Teatru Polskiego będzie jednym z największych przedsięwzięć bielskiej edycji programu.
Carmen Georges’a Bizeta – 28 i 30 sierpnia, godzina 20.00, plac przed Teatrem Polskim w Bielsku-Białej. Wstęp wolny.
Wydarzenie jest częścią programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Polskie Stolice Kultury dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt zrealizowany we współpracy z Narodowym Centrum Kultury.
Mecenasem wydarzenia jest Totalizator Sportowy, właściciel marki LOTTO, partnerem strategicznym PKO Bank Polski, partnerem wydarzenia DAVIS FABRICS.
Informacje dla publiczności
Podczas widowiska operowego Carmen 28 i 30 sierpnia publiczność będzie mogła skorzystać z kilku stref umożliwiających obserwowanie wydarzenia.
Strefa stojąca obejmie plac przed Teatrem Polskim, ulicę Zamkową oraz mury zamkowe. Strefa siedząca z telebimem zostanie zlokalizowana na Placu Bolesława Chrobrego, gdzie widzowie będą mogli śledzić transmisję widowiska na dużym ekranie. Wstęp do wszystkich stref jest wolny, nie obowiązują wejściówki.
Dodatkowo dwa telebimy (bez miejsc siedzących) zostaną ustawione na rogu ulic Zamkowej i Bohaterów Warszawy oraz na ulicy Zamkowej, na wysokości budynku Poczty Polskiej.
Takie rozwiązanie pozwoli publiczności obserwować widowisko z różnych punktów w centrum miasta i wybrać miejsce najbardziej odpowiadające jej potrzebom.
źródło: Teatr Polski, Wydział Kultury i Promocji UM, PromArte Sztuka Promocji
