Uroczysta gala wręczenia dorocznych nagród Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego odbyła się w Bielsku-Białej - pierwszej Polskiej Stolicy Kultury. 12 września w Amfiteatrze Centrum Bajki i Animacji OKO przy Studiu Filmów Rysunkowych ministra Marta Cienkowska wręczyła nagrody w 14 kategoriach. Za całokształt twórczości nagrodzony został wybitny aktor filmowy, teatralny i telewizyjny Janusz Gajos. Laureatką w kategorii Muzyka jest kompozytorka i aranżerka Hania Derej, absolwentka bielskiej szkoły muzycznej.
W wydarzeniu udział wzięło wielu znakomitych gości reprezentujących świat kultury i polityki, m.in. wicemarszałek województwa śląskiego Joanna Bojczuk oraz prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski wraz ze swoim zastępcą Adamem Ruśniakiem.
- Spotykamy się dziś po to, by uhonorować osoby, które najbardziej przyczyniły się do rozwoju kultury w naszym kraju. Dziękuję bardzo pani minister za to, że ta uroczystość odbywa się w Bielsku-Białej - pierwszej w historii Polskiej Stolicy Kultury. Minęło już wiele miesięcy, podczas których pokazaliśmy, jak ważny to dla nas tytuł. Laureatom gratuluję i mam nadzieję, że nagrody będą wam smakowały lepiej niż gdzie indziej, bo w Bielsku-Białej zawsze przeżyjesz dwa razy więcej – mówił, witając przybyłych, prezydent Jarosław Klimaszewski.
- Dzisiejsza gala jest przede wszystkim momentem, w którym państwo mówi ludziom kultury: widzimy was i dziękujemy wam za pracę – stwierdziła ministra Marta Cienkowska. - Dziękuję tym, którzy dziś odbiorą nagrody, ale także tym wszystkim, których nazwisk dzisiaj nie usłyszymy – artystom, twórcom, animatorom, pracownikom muzeów, teatrów, bibliotek i domów kultury. To wy każdego dnia wykonujecie pracę, której nie da się zrobić ustawą. To wy jesteście polską kulturą. Państwo nie tworzy kultury – jego rolą jest stworzyć warunki, by mogła się ona rozwijać wszędzie tam, gdzie są ludzie, którzy chcą ją tworzyć i z niej korzystać. Kultura nie jest kosztem ani dekoracją władzy – jest tym, co pozwala nam pamiętać, myśleć, zadawać trudne pytania i być razem. Dlatego państwo musi dbać nie tylko o kulturę, ale też o ludzi, którzy ją tworzą. Państwo nie może korzystać z pracy ludzi kultury, a potem zostawiać ich samych. Bo ostatecznie - właśnie o ludzi tutaj chodzi – podkreślała.
Na Bielsko-Białą jako miejsce uroczystości zwracał uwagę sekretarz stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego Maciej Wróbel:
- Kultura jest wszędzie i ludzie kultury są wszędzie, ale dzisiaj spotykamy się w Bielsku Białej, pierwszej Polskiej Stolicy Kultury, żeby uhonorować wszystkich ludzi kultury z całego kraju, którzy każdego dnia pracują na rzecz jej rozwoju. Bielsko-Biała to wyjątkowe miasto, miasto-symbol chociażby dla ludzi mojego pokolenia. Polskie stolice kultury to nowość w Polsce, tym mianem są wyróżniane miasta, które w sposób szczególny dbają kulturę. Dlatego po raz drugi w historii tej nagrody gala odbywa się poza Warszawą – tłumaczył.
Oto laureaci Dorocznej Nagrody Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego 2026
Kategoria CAŁOKSZTAŁT TWÓRCZOŚCI
Janusz Gajos – aktor filmowy, teatralny i telewizyjny, profesor sztuk teatralnych. Absolwent łódzkiej szkoły filmowej, związany z polską sceną i kinem od ponad sześciu dekad. Stworzył wiele niezapomnianych ról. Otrzymał liczne nagrody i odznaczenia.
Kategoria ANIMACJA KULTURY
Joanna Cichocka-Gula – animatorka kultury, reżyserka filmów dokumentalnych o sztuce, pomysłodawczyni i wieloletnia dyrektorka festiwalu Literacki Sopot. Od 2019 roku kieruje sopocką instytucją kultury Goyki 3 Art Inkubator.
Kategoria TEATR
Teatr w Stodole w Teremiskach – scena impresaryjna Fundacji Edukacyjnej Jacka Kuronia, działająca od 2004 roku w Puszczy Białowieskiej. Powstała w stodole należącej do Katarzyny i Pawła Winiarskich.
Kategoria OCHRONA DZIEDZICTWA
Halina Jucha – miłośniczka sztuki zaangażowana w odnajdywanie dzieł utraconych z polskich zbiorów. Jako osoba prywatna od lat współpracuje z Departamentem Restytucji Dóbr Kultury Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Kategoria FILM
Natalia Koniarz – reżyserka, absolwentka Szkoły Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Autorka dokumentów Tama i Pocztówki znad krawędzi, nagradzanych na polskich i zagranicznych festiwalach.
Kategoria TANIEC
Ramona Nagabczyńska – tancerka, choreografka i dramaturżka. Kształciła się w Warszawie, Frankfurcie nad Menem i Londynie. Współzałożycielka Centrum w Ruchu, niezależnego środowiska choreograficznego działającego w Warszawie.
Kategoria KULTURA LUDOWA
Ambasada Muzyki Tradycyjnej – miejsce spotkań z muzyką wiejską, działające od 2015 roku na warszawskim Jazdowie w ramach Stowarzyszenia Dom Tańca. Mieści się w drewnianym domku, w którym spotykają się mistrzowie tradycji, ich uczniowie i osoby rozpoczynające naukę muzyki, śpiewu oraz tańca.
Kategoria MUZYKA
Hania Derej – kompozytorka, pianistka, aranżerka i dyrygentka. Tworzy muzykę jazzową, kameralną, filmową i elektroniczną, łącząc działalność kompozytorską z wykonawczą.
Kategoria LITERATURA
Paweł Sołtys – pisarz, muzyk i autor piosenek, znany na scenie muzycznej jako Pablopavo. W swojej prozie opisuje Warszawę, codzienność jej mieszkańców, pamięć miejsc i doświadczenie przemijania.
Kategoria ARCHITEKTURA I PRZESTRZEŃ
xystudio – pracownia architektoniczna założona w 2004 roku przez Filipa Domaszczyńskiego, Martę Nowosielską i Dorotę Sibińską. Specjalizuje się w projektowaniu obiektów użyteczności publicznej, w tym żłobków, przedszkoli i domów pomocy.
Kategoria UPOWSZECHNIANIE KULTURY
Kino Żeglarz w Jastarni – kino studyjne tworzone przez trzy pokolenia rodziny Blindow: Urszulę, Dagmarę i Patrycję. Od 1991 roku pozostaje w rękach rodziny, która rozwija je jako miejsce spotkań wokół filmu i lokalnej kultury.
Kategoria KULTURA CYFROWA
Yaza Games – niezależne polskie studio gier, twórca Inkulinati i Scriptorium: Master of Manuscripts. Czerpie inspirację ze średniowiecznych rękopisów, wykorzystując przedstawienia fantastycznych stworzeń i humorystyczne sceny zachowane na ich marginesach.
Kategoria SZTUKI WIZUALNE
Aneta Grzeszykowska – artystka wizualna pracująca z fotografią, filmem i rzeźbą. Absolwentka Wydziału Grafiki Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości, pamięci, cielesności i kulturowych ról kobiet.
Kategoria MECENAS KULTURY
Artur Dela – przedsiębiorca, kolekcjoner i mecenas sztuki, twórca kolekcji dela.art oraz założyciel i przewodniczący rady związanej z nią fundacji. Angażuje się w udostępnianie sztuki, wspieranie instytucji kultury i rozwój prywatnego mecenatu.
W trakcie gali wybitna ilustratorka Malwina Hajduk tworzyła na żywo kolaż inspirowany kulturą, naturą, miastem, z nieodłącznymi jaskółkami, które od lat są symbolem gali ministerialnych nagród. Gotowe dzieło zostało przekazane do Ratusza, jako wyraz wdzięczności dla miasta za gościnność i przestrzeń dla polskiej kultury.
Wieczór uświetnił występ zespołu Pietrucha/Zalewska, stworzonego przez Julię Pietruchę i Martę Zalewską.
Doroczna Nagroda Ministra jest przyznawana od 1997 roku.
W gronie dotychczasowych laureatów znaleźli się m.in. Andrzej Wajda, Krzysztof Penderecki, Tadeusz Różewicz, Jerzy Jarocki i Agnieszka Holland.
Przy pisaniu artykułu skorzystano z materiałów Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego prezentujących poszczególnych twórców.
