Każdy z nas nosi ubrania. Każde z tych ubrań nosi jakąś historię. O tych właśnie historiach w miniony weekend próbowali opowiedzieć twórcy T-Shirt Story 2. Za nami finał drugiego rozdziału tego projektu – opowieści tworzonej z historii zapisanych w ubraniach.
W ubiegłym roku pierwsza odsłona projektu T-shirt story skupiła się na historii marynarki, która stała się przewodniczką po pamięci, emocjach i naszym mieście. Była to opowieść o wartościach, o tym, co już było i o tym, co możemy wspólnie stworzyć. Opowieść zaczynająca się od beskidzkich hal – miejsca wypasu owiec dających wełnę, i wiodąca przez bielskie zakłady włókiennicze, po czasy współczesne. W tym roku twórczynie projektu - Anna Kroczek i Aleksandra Tarnawa - przyglądały się relacji człowieka z ubraniem i wartościom, które się z tą relacją wiążą. Interesował je nie tylko sam przedmiot, ale także znaczenia, jakie mu nadajemy. Pytały o to: czy to my nosimy ubranie, czy to ubranie nosi nas?
Przez ostatnie miesiące Anna Kroczek i Aleksandra Tarnawa zbierały historie mieszkanek i mieszkańców Bielska-Białej. To właśnie one stały się punktem wyjścia dla kolejnych działań artystycznych i edukacyjnych realizowanych w ramach T-shirt story 2.
W miniony weekend odbył się finał projektu, a moda, film, taniec, performans i sztuka spotkały się z autentycznymi opowieściami o ubraniach.
Pierwszy dzień finału w kawiarni Nova Patria poświęcony był modzie zrównoważonej, odpowiedzialnemu projektowaniu, drugiemu obiegowi ubrań i ludziom, którzy tworzą ubrania oraz nadają im nowe życie. Program otworzyło spotkanie z młodymi autorkami i autorami kolekcji płaszczy Symbioza, stworzonej pod artystycznym kierunkiem bielskiej projektantki Natashy Pavluchenko.
Kolekcja powstała z płaszczy podarowanych przez mieszkanki i mieszkańców miasta oraz materiałów z odzysku, skazanych na zapomnienie i wyrzucenie. Młodzi twórcy nadali im nowe formy i znaczenia, zachowując szacunek dla zapisanych w nich historii. Podczas panelu opowiedzieli o nauce rzemiosła, pracy projektowej i wyzwaniach związanych z tworzeniem rzeczy wyjątkowych.
Spotkanie Ubrania na długi dystans z podróżnikiem i specjalistą związanym z projektowaniem oraz rozwojem odzieży outdoorowej Wojciechem Kłapcią dotyczyło technologii tworzenia ubrań przeznaczonych do wieloletniego użytkowania i najtrudniejszych wypraw. Była to także opowieść o łączeniu pasji z pracą, odpowiedzialnym projektowaniu oraz znaczeniu trwałości i jakości wykonania.
Z Adamem Strycharczukiem twórczynie projektu rozmawiały o modzie, twórczości, mediach społecznościowych i odpowiedzialnym podejściu do ubrań. Artysta, twórca internetowy i miłośnik mody vintage mówił o świecie lumpeksów i poszukiwaniu wartościowych rzeczy z drugiego obiegu. Dziennikarka ekologiczna i popularyzatorka wiedzy o klimacie oraz zrównoważonym rozwoju Paulina Górska opowiedziała o wpływie indywidualnych wyborów na branżę mody.
5 i 6 września projektowe działania przeniosły się do przestrzeni bardzo nieoczywistej, na co dzień zamkniętej przed zwiedzającymi, mianowicie do historycznego gmachu dawnego Narodowego Banku Polskiego - monumentalnego, modernistyczno-funkcjonalistycznego budynku zlokalizowanego przy skrzyżowaniu ulic Teodora Sixta i Zygmunta Krasińskiego, który po opuszczeniu przez instytucje finansowe od wielu lat jest niezagospodarowany.
Przez dwa kolejne dni historie zapisane w ubraniach wypełniały niezwykłą przestrzeń dawnego banku. W mieszczącej pierwotnie salę operacyjną banku przestrzeni z bardzo wysokimi, charakterystycznymi oknami i w sąsiednich, mniejszych pomieszczeniach zagościły film, taniec, performans, muzyka i moda. Wchodząc do budynku, nie dostawaliśmy od razu gotowej opowieści. Najpierw docierały do nas pojedyncze głosy bohaterów filmu - na ogromnych ekranach wyświetlane były obrazy, na których kobiety prasowały ubrania czy wiązały kokardy bluzek. W przylegających do sali pomieszczeniach umieszczono scenografie stworzone na bazie ubrań należących do bohaterek i bohaterów projektu. I tam działy się Ucieleśnienia - troje performerów: Adrianna Kazimierz, Szymona Tura i Karolina Klasa poprzez ruch pokazywało historie kryjące się za materiałem, fakturą i zapachem ubrań.
Publiczność mogła swobodnie poruszać się po całej przestrzeni, podążać za tancerzami, zatrzymywać się i wracać – stając się częścią zapętlonego działania, które koncepcyjnie i choreograficznie wymyśliła Adrianna Kazimierz, scenografię stworzyła Kora Salomea Równicka, a za muzykę odpowiedzialny był Michał Michos Kubica.
W sobotę odbyła się premiera finałowego widowiska Kto tworzy historię? w reżyserii Mateusza Wojtasińskiego. Bazą widowiska był fabularyzowany film dokumentalny, opowiadający prawdziwe historie mieszkanek i mieszkańców miasta. Jego bohaterowie opowiadali o własnej relacji z ubraniem, a przez nią – o sobie. O wybieraniu tylko tego, czego naprawdę potrzebujemy, kupowaniu z drugiej ręki i zwracaniu uwagi na jakość. O habicie, który nie ogranicza, lecz daje wolność. O metce, która może stać się narzędziem budowania tożsamości, statusu i sposobem opowiadania innym, kim jesteśmy. O szafie, która daje poczucie luksusu i spełnienia. O turbanie, który w trudnym momencie życia pomógł odzyskać pewność siebie, kobiecość, radość i nadzieję – i pozostał ważnym przedmiotem długo później. I wreszcie o ubraniu przygotowanym na odejście - wybranym świadomie na koniec życiowej drogi, bo również wtedy chcemy pozostać sobą.
Przygotowanie filmu trwało wiele miesięcy – od zbierania opowieści, przez pracę nad scenariuszem, po zdjęcia i montaż. Osobiste doświadczenia bohaterów stały się podstawą opowieści, której podczas finału towarzyszył taniec i pokaz mody. Jednym z najważniejszych elementów widowiska była prezentacja wspomnianej już kolekcji płaszczy Symbioza.
Projekt był częścią programu Bielsko-Biała – Polska Stolica Kultury 2026. Program Polskie Stolice Kultury dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a jest on koordynowany przez Narodowe Centrum Kultury. Mecenasem wydarzenia był Totalizator Sportowy, właściciel marki LOTTO. Zadanie dofinansowano ze środków budżetowych Województwa Śląskiego.
źródło: organizatorzy
