Słońce ma wpływ na nasze zdrowie. Poprzez wpływ na odporność (witamina D3), samopoczucie (endorfiny), aż po wpływ na metabolizm. Nierozsądne korzystanie z kąpieli słonecznych stanowi jeden z najistotniejszych czynników ryzyka zachorowania na raka skóry.
Należy być ostrożnym, nie tylko w pełnym słońcu, na plaży, ale także podczas wędrówek po górach czy na placu zabaw w mieście.
Promienie UVA i UVB są niewidzialne. Oddziałują na:
komórki naskórka, czyli zewnętrzną warstwę skóry, powodując oparzenia – promienie UVB
najgłębsze warstwy skóry właściwej, uszkadzając DNA w obrębie komórek – promienie UVA.
Zatem nadmierna ekspozycja na promieniowanie UV to nie tylko starzenie się skóry, ale także uszkodzenie komórek, które z kolei może prowadzić do nowotworów skóry.
Nowotwory złośliwe skóry należą do najliczniejszej grupy chorób onkologicznych. Są różne klasyfikacje nowotworów skóry, przy czym najczęściej diagnozowane są raki podstawnokomórkowe, płaskonabłonkowe oraz czerniaki.
Niezależnie od rodzaju, na ich rozwój silnie wpływają czynniki środowiskowe, przede wszystkim ekspozycja skóry na promieniowanie słoneczne.
Promieniowanie słoneczne jest najsilniejsze w środku dnia, nawet w pochmurny dzień. Chmury przepuszczają bowiem około połowy promieni słonecznych. Woda, piasek i śnieg odbijają słońce i zwiększają efekt promieniowania. Promienie słoneczne sięgają również około pół metra w głąb wody, zatem woda przed nimi nie chroni.
Ochrona przed słońcem jest konieczna w każdym wieku. Jednak szczególną ostrożność powinny zachowywać przede wszystkim:
dzieci – ich skóra jest cieńsza i nie ma tak dużo pigmentu jak skóra dorosłych;
osoby, które mają jasną karnację, dużo piegów lub znamion, blond lub rude włosy – ich skóra ma mniej pigmentu niż skóra osób o ciemniejszej karnacji;
pacjenci po przeszczepach narządów;
osoby po zabiegach z zakresu medycyny estetycznej;
osoby przyjmujące leki światłouczulające.
Warto pamiętać o kilku zasadach, które zwiększą bezpieczeństwo twoje i twoich bliskich przed nadmierną ekspozycja na promienie słoneczne:
unikaj długotrwałego przebywania na słońcu (zwłaszcza w godzinach 10-15);
jeżeli to możliwe korzystaj z miejsc z zacienionych (np. pod drzewami);
używaj odzieży ochronnej o gęstym splocie, w jasnym kolorze, nakrycia głowy i karku oraz okularów przeciwsłonecznych z filtrem UV;
odkryte części ciała zabezpiecz kremem z wysokim filtrem (min. SPF 30);
preparaty z filtrami stosuj - 15–20 minut przed wyjściem z domu, co 2–3 godziny w ciągu dnia, po wyjściu z kąpieli np. w morzu lub jeziorze, przy ekspozycji na słońce przez cały rok;
zwróć szczególną uwagę na zabezpieczenie skóry dzieci – skutki poparzenia mogą pojawić się na wet po kilku latach;
nie korzystaj z solariów – zwiększa ryzyko zachorowania na czerniaka nawet 2-krotnie;
prowadź samokontrolę znamion i pieprzyków (warto je sfotografować
i porównywać wygląd po np. miesiącu, dwóch);
regularnie kontroluj znamiona, narośla, pieprzyki, a w przypadku pojawienia się niepokojących zmian lub nowych znamion, zgłoś się do dermatologa lub chirurga-onkologa.
Specjalista szybko, bezboleśnie i bezinwazyjnie oceni skórę za pomocą dermoskopu, który wykryje atypowe zmiany. Każde znamię barwnikowe lub pozbawione barwnika na skórze, błonach śluzowych, w oku, rozwijające się podpaznokciowo, ulegające jakimkolwiek przeobrażeniom, powinno być niezwłocznie skonsultowane i przebadane przez lekarza specjalistę.
Charakterystyczne cechy czerniaków umożliwiają ich identyfikację za pomocą kryteriów ABCDE. Ta wiedza przyda się każdemu, by móc w porę zareagować na zmieniające się znamiona:
A – asymetria - zmiana kształtu znamienia z okrągłej na niesymetryczną np. znamię wylewające się na jedną stronę,
B – brzegi, granica – np. poszarpane, nierówne brzegi, zgrubienia,
C – niejednolity kolor czerwony, czarny,
D – rozmiar powyżej 6mm
E – ewolucja - postępujące zmiany zachodzące w znamieniu.
Gdy coś takiego zaobserwujesz na swojej skórze, zgłoś się do dermatologa lub chirurga onkologa.