Przechodniów i kierowców przemieszczających się ulicą Młyńską zatrzymuje potężne, hipnotyzujące spojrzenie, padające na nich ze ściany widocznej od strony ruchliwej ulicy Mieczysława Michałowicza. To najnowsze wielkoformatowe dzieło światowej sławy niemieckiego artysty Hendrika Beikircha, który w swojej twórczości konsekwentnie zamienia miejskie ściany w przejmujące, pełne empatii portrety zwykłych ludzi.
Mural - zrealizowany podczas międzynarodowych rezydencji artystycznych Off-Road Akademii Street Artu organizowanej przez Galerię Bielską BWA - celowo ucieka od pomnikowego patosu. Jego zadaniem jest zaintrygowanie formą, skłonienie do refleksji i postawienie pytania o ludzki fundament przemysłowej historii Bielska-Białej.
Monochromatyczny portret przyciąga surową elegancją, skłaniając do zatrzymania rutynowego kroku i poszukiwania znaczeń. Dzieła Beikircha – cenionego na całym świecie za oszczędne środki wyrazu i głęboki autentyzm psychologicznych portretów – nie powstają po to, by wywyższać pojedyncze jednostki. Choć do aktu malarskiego zaproszona została Elżbieta Targosz-Wrona, jej twarz na ścianie budynku przy ulicy Młyńskiej 8a nie stanowi indywidualnego pomnika. Jest symboliczną soczewką, w której skupia się historia tysięcy osób tworzących włókienniczą historię miasta. Znany z realizacji od Nowego Jorku po Seul Hendrik Beikirch od lat konsekwentnie czyni bohaterami swoich prac przedstawicieli lokalnych społeczności, nadając kameralnym historiom ludzkim potężną skalę.
Postać pani Elżbiety tworzy wielowymiarowy pomost między nauką, praktyką i dziedzictwem Bielska-Białej. Przez wiele lat Elżbieta Targosz-Wrona była pracowniczką akademicką i cenioną wykładowczynią na Wydziale Włókienniczym bielskiej filii Politechniki Łódzkiej (późniejszej Akademii Techniczno-Humanistycznej, obecnie Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego), wychowującą pokolenia inżynierów i specjalistów branży tekstylnej. Do niedawna pełniła funkcję wiceprezeski Stowarzyszenia Włókienników Polskich Oddział Bielsko-Biała, które w tym roku obchodzi jubileusz 80-lecia swojej działalności. Dyskretnie wkomponowany w mural oficjalny symbol stowarzyszenia dopowiada tę historię, przypominając o instytucjonalnym i społecznym trwaniu włókienniczej tradycji.
Autorem portretu fotograficznego, który posłużył do stworzenia muralu, jest bielski fotograf Michał Misiek Baranowski.
Lokalizacja muralu została starannie dobrana. Dzieło powstało na elewacji należącej bezpośrednio do terenu dawnej Fabryki Wełny Merilana. Ściana wychodzi wprost na teren niedawno zburzonych historycznych zakładów Befamy (Bielskiej Fabryki Maszyn Włókienniczych), w miejscu których wyrosło obecnie współczesne osiedle mieszkaniowe.
Spoglądająca z muru Merilany postać staje się tym samym cichym świadkiem transformacji miasta. Tworzy zawieszony w czasie pomost pomiędzy znikającą architekturą przemysłową, pędzącą modernizacją a ludzką pamięcią, która nadała temu miejscu duszę.
O idei stojącej za tą interwencją mówi kuratorka projektu Justyna Weronika Łabądź:
- Sztuka w przestrzeni miejskiej ma prawdziwą siłę wtedy, gdy nie daje gotowych odpowiedzi, ale budzi naszą ciekawość. Monochromatyczny portret Hendrika Beikircha celowo ucieka od chłodu klasycznych pomników – twarz pani Elżbiety działa jak skupisko pamięci i etosu całej włókienniczej społeczności Bielska-Białej. Sama ściana dawnej Merilany stoi dziś w niezwykłym miejscu: spogląda prosto na teren zburzonej niedawno Befamy, w której miejscu wyrosły nowe apartamentowce. Merilana też przeobraziła się w nowoczesne lofty. Malując portret na elewacji dawnych zakładów, artysta wyciąga na powierzchnię uśpioną historię tego zakątka. Chcieliśmy zatrzymać przechodnia w codziennym biegu, sprawić, by spojrzał w te oczy i na nowo odkrył opowieść wpisaną w mury swojego miasta.
Rezydencja artystyczna Hendrika Beikircha realizowana jest w ramach projektu Wspólne Dziedzictwo: Polsko-niemiecka wymiana akademicka i artystyczna w ramach Akademii Street Artu. Projekt ma na celu rozwijanie współpracy pomiędzy polskimi i niemieckimi artystami oraz tworzenie przestrzeni do wymiany doświadczeń, wiedzy i praktyk w obszarze sztuki w przestrzeni publicznej.
Projekt został dofinansowany przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej.
źródło: Galeria Bielska BWA
