Oddział Instytutu Pamięci Narodowej w Katowicach już po raz czwarty przyznał Nagrody Świadek Historii - wyróżnienia honorowe przyznawane osobom, instytucjom i organizacjom szczególnie zasłużonym dla upamiętnienia narodu polskiego oraz wspierającym oddziały IPN w działalności edukacyjnej, naukowej czy wydawniczej. Wśród wyróżnionych znalazła się Zofia Lamers z Bielska-Białej.
Podczas uroczystości, która odbyła się 9 września w Filharmonii Śląskiej, uhonorowano także Mariana Gruszkę, Michała Lutego, ks. prof. Jerzego Myszora, Ewę Żurawską oraz Boguszowickie Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne Ślady.
– Nagroda Świadek Historii to wyraz wdzięczności i uznania dla wielkiej pracy, którą wykonują jej laureaci – podkreślał dyrektor oddziału IPN w Katowicach dr Andrzej Sznajder.
Zofia Lamers była jedną z inicjatorek utworzenia w Bielsku-Białej oddziału Stowarzyszenia Rodzina Katyńska w 1989 r. Jej ojciec Ignacy Dec został zamordowany w Katyniu. Przez kilka dekad propagowała wśród młodzieży wiedzę o zbrodni katyńskiej i organizowała wydarzenia związane z upamiętnieniem jej ofiar.
W uzasadnieniu do przyznania Nagrody Świadek Historii Zofii Lamers czytamy:
Pani Zofia na początku lat 90. ubiegłego wieku była jedną z inicjatorek powstania w Bielsku-Białej oddziału Stowarzyszenia Rodzina Katyńska, pełniąc w nim przez wiele lat funkcję sekretarza.
W tym samym czasie rozpoczęła trwającą do dziś akcję propagowania, zwłaszcza wśród młodzieży, wiedzy o Zbrodni Katyńskiej. Przeprowadziła na terenie Podbeskidzia – od Cieszyna po Wadowice i Oświęcim, od Czechowic-Dziedzic po Żywiec - kilkaset prelekcji i wykładów w szkołach wszystkich szczebli, na wyższych uczelniach, w salkach parafialnych, domach kultury i siedzibach różnego rodzaju stowarzyszeń. Mimo swego wieku nadal uczestniczy w takich spotkaniach, nie odrzucając żadnego zaproszenia. Powtarza, że skoro Pan Bóg dał jej dożyć takiego wieku to znaczy, że ma tu jeszcze coś do zrobienia.
Była inicjatorką wielu przedsięwzięć, które miały upamiętniać ofiary Zbrodni Katyńskiej – wystaw, konferencji, sadzenia Dębów Pamięci. Wspomaga młodzież uczestniczącą w różnego rodzaju konkursach poświęconych Pomordowanym na Nieludzkiej Ziemi.
Od lat utrzymuje kontakt z bielskim biurem Instytutu Pamięci Narodowej, korzystając z materiałów edukacyjnych i publikacji Instytutu poświęconych Zbrodni Katyńskiej – zajmując się także ich rozpowszechnianiem wśród zaprzyjaźnionych nauczycieli historii.
Pani Zofia jest także członkiem NSZZ Solidarność (od 1980 roku), a także Klubu Inteligencji Katolickiej w Bielsku-Białej (od 1981 r.). W ramach działalności KIK w latach 1992-2020 była główną organizatorką dorocznych konkursów recytatorskich Chrześcijańskie korzenie literatury polskiej.
Za swą działalność oświatową i patriotyczną została uhonorowana m.in. Medalem Stulecia Odzyskanej Niepodległości (2022), Medalem Komisji Edukacji Narodowej (2007), medalami Urzędu ds. Kombatantów Pro Memoria (2005) i Pro Patria (2018) oraz nominacją do diecezjalnej nagrody Pro Consecratione Mundi (2013).
