Nagroda Prezydenta Miasta Bielska-Białej w dziedzinie kultury i sztuki IKAR

AGATA NOWAK i KAZIMIERZ KORCZYK

Para taneczna Aktywni Seniorzy, która od wielu lat propaguje polskie tańce narodowe uczestnicząc z powodzeniem w ogólnopolskich konkursach tanecznych. Zdobywają na nich uznanie jurorów i najwyższe laury. Zostali uhonorowani prestiżowym tytułem Para Taneczna Roku 2024. W ubiegłym roku zwyciężyli w 12 turniejach i zdobyli po raz drugi tytuł Mistrza Polski w swojej kategorii. Na parkiecie dzielą się chętnie swoją pasją i zachwycają kunsztem tanecznym.

KRZYSZTOF PRZEMYK, WIESŁAWA KOBIELA, AGNIESZKA MIKLAR I MIROSŁAW BACA

Od wielu lat organizują Międzynarodowy Festiwal Chórów im. Kazimierza Fobera Gaude Cantem, który należy do prestiżowego grona siedmiu najstarszych i najbardziej uznanych turniejów chóralnych w kraju. Słynie z wysokiego poziomu artystycznego, profesjonalnej organizacji. Cieszy się nieznamiennie od 20. lat ogromnym zainteresowaniem miłośników muzyki chóralnej gromadząc liczną publiczność i zyskując uznanie ekspertów. Propaguje dziedzictwo śpiewu chóralnego poprzez towarzyszące festiwalowi warsztaty chóralne, seminaria dla dyrygentów chórów i koncerty festiwalowe organizowane w Bielsku-Białej i innych miejscowościach powiatu bielskiego.

ks. GRZEGORZ KLAJA

Proboszcz parafii pw. św. Barbary w Mikuszowicach Krakowskich. Pozyskał fundusze na impregnację pokrycia dachu zabytkowej świątyni, konserwację bezcennej polichromii Jana Mentila oraz instalację systemu antywłamaniowego zapewniającej bezpieczeństwo tego unikalnego zabytku drewnianej sztuki sakralnej. Zadbał o konserwację ołtarzy i obrazów kultowych zdobiących świątynię, a także o przywrócenie historycznego kształtu drogi procesyjnej. Był organizatorem konferencji popularno-naukowej IN SITU – Spotkania z dziedzictwem z udziałem ekspertów z dziedziny konserwatorskiej z całego kraju i cyklicznych spotkań kulturalno-edukacyjnych w kościele św. Barbary oraz innych obiektach sakralnych naszego miasta. 

Księgarnia KLIMCZOK

działa od prawie 30. lat w pasażu Domu Handlowego Klimczok w Bielsku-Białej. Prowadzona przez małżeństwo Piotra i Stefanię Filek rozpoczęła działalność na początku lat 90. Była zawsze propagatorem książek i czytelnictwa. Dzięki niej wiele pokoleń mieszkańców naszego miasta miało możliwość kontaktu z klasyką i najświeższymi nowinkami wydawniczymi. Słynęła także jako sprawdzone miejsce zakupu podręczników. Jako jedyna w Bielsku-Białej prowadziła dział książek poświęconych naszemu miastu i miała najbogatszą ofertę regionalną. Promowała publikacje lokalnych historyków i literatów. Na jej półkach można było znaleźć unikatowe opracowania dotyczące dziejów miasta i jego dziedzictwa. 

ks. ZYGMUNT SIEMIANOWSKI

Proboszcz parafii pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Starym Bielsku. Jest kustoszem najstarszego gotyckiego kościoła w Bielsku-Białej. Dzięki jego zapobiegliwości zaizolowane zostały fundamenty kościoła, wykonano konserwację więźby dachowej i zabezpieczono strop nawy kościoła, a także przywrócono pierwotne tynki na elewacjach zewnętrznych świątyni. Konsekwentnie dba o popularyzację dziejów świątyni jako ambasadora bielskiego dziedzictwa kulturowego. Współorganizuje cykliczne lekcje historii z udziałem historyków i archeologów, sympozja naukowe oraz oprowadzania po świątyni i dzielnicy, a także włącza się w organizację corocznego Pikniku Starobielskiego z udziałem grup rekonstrukcyjnych pocztu rycerskiego księcia Przemysława Noszaka, który popularyzuje historię Starego Bielska i kulturę średniowieczną.

PRZEMYSŁAW TARGOSZ, PAWEŁ SZALIŃSKI, MACIEJ BUJAKOWSKI, JACEK ZACHARA i BARTOSZ AUGUSTYNIAK 

Współautorzy filmu Fabryka Spełnionych Marzeń o historii Fabryki Samochodów Małolitrażowych w Bielsku-Białej i kultowego Fiata 126p. Film wyreżyserował Przemysław Targosz według scenariusz Macieja Bujakowskiego. Za montaż i post produkcję byli odpowiedzialni Paweł Szeliński i Bartosz Augustyniak, a całość koordynował Jacek Zachara. To opowieść o ludziach i zakładzie, który zmienił oblicze naszego miasta i wpłynął na jego obecną tożsamość. Wspomnienia świadków historii przypomniały jak duży wpływ na rozwój Bielska-Białej miał FSM i ludzie, którzy przyjechali tu tworzyć polski przemysł motoryzacyjny i własne historie. Premierowy pokaz odbył się w bielskim kinie Helios w ubiegłym roku. Obejrzało go prawie 700 osób. Jest dostępny na YouTubie, gdzie miał do tej pory ponad 95 tysięcy wyświetleń.

SZCZĘŚNIAK Pojazdy Specjalne Sp. z o.o.

Jest rodzinną firmą z polskim kapitałem, która powstała w latach 90. W Bielsku-Białej. To obecnie czołowy producent pojazdów specjalnych w Europie Środkowo-Wschodniej i jednocześnie ambasador polskiej przedsiębiorczości motoryzacyjnej. Ich samochody są na wyposażeniu jednostek straży pożarnej na terenie Polski. Trafiają także do odbiorców zagranicznych na całym świecie. W 2024 roku została laureatem Diamentów Forbes, zdobyła nagrodę Lidera Bezpieczeństwa Państwa oraz nagrodę specjalną Złotego Dedala dla najlepszej firmy Subregionu Południowego. Jest wieloletnim sponsorem ważnych wydarzeń kulturalnych w naszym mieście. Udziela szerokiego wsparcia finansowego w sferze kultury umożliwiając wzbogacenie i zróżnicowanie oferty kulturalnej Bielska-Białej.

MANGATA HOLDING

Jest jedną z największych i najlepiej rozwijających się korporacji w branży przemysłowej w Polsce. Posiada zespół ekspertów i szerokie kompetencje zarządcze w przemyśle metalowym i działaniach inwestycyjnych. Od wielu lat konsekwentnie wspiera kulturę i lokalne inicjatywy społeczne. Dzięki mecenatowi firmy Mangata Holding Teatr Polski mógł wzbogacić swoją ofertę o ambitne przedsięwzięcia artystyczne i duże produkcje muzyczne. Firma prowadzi szeroko zakrojone działania społeczne wspierając fundacje i stowarzyszenia opiekujące się osobami ze szczególnymi potrzebami. Współdziałanie z Teatrem Polskim przyczyniło się do poszerzenia gamy działań edukacyjno-kulturalnych podejmowanych przez Teatr i dotarcie oferty kulturalnej do szerszego grona odbiorców.

PRO Sp. z o.o. w Bielsku-Białej

To największy w Polsce i jeden z największych w Europie producentów narzędzi i urządzeń pomiarowych stosowanych w budownictwie, laureat wielu branżowych nagród i wyróżnień. Wyróżniony Złotym Medalem na Międzynarodowych Targach Budownictwa BUDMA 2023 oraz Diamentami Miesięcznika Forbes 2022. Ich produkty są obecne w 28 krajach świata. Firma udziela wsparcia finansowego Galerii Bielskiej BWA od wielu lat sponsorując Biennale Malarstwa Bielska-Jesień oraz wystawy kuratorskie kolejnych konkursów. Wspiera również rozwój Kolekcji Sztuki Galerii Bielskiej BWA fundując zakup obrazów. W ubiegłym roku firma obchodziła 35-lecie swego istnienia.

MATEUSZ DUBIEL

Jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich pianistów. Absolwent bielskiej szkoły muzycznej, Student Akademii Muzycznej im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, w klasie fortepianu Mirosława Herbowskiego. Jest laureatem wielu ogólnopolskich i międzynarodowych konkursów. W 2021 roku zdobył I miejsce na Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina dla Dzieci i Młodzieży w Szafarni oraz Grand Prix na Ogólnopolskim Forum Młodych Instrumentalistów w Rybniku. Był laureatem programu stypendialnego Młoda Polska. Zdobył I miejsce na międzynarodowym konkursie pianistycznym Obretello Piano Competition On-line Edition International oraz IKARA za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2021 roku. W 2025 roku wywalczył I nagrodę na 53.Ogolnopolskim Konkursie Pianistycznym im. Fryderyka Chopina oraz prestiżową nagrodę Koryfeusz Muzyki Polskiej w kategorii Odkrycie Roku. Uczestniczył w XIX Międzynarodowym Konkursie Chopinowskim i otrzymał nagrodę pozaregulaminową dla najwyżej ocenianego Polaka, który nie zakwalifikował się do II etapu konkursu. W ubiegłym roku prowadził bardzo intensywną działalność koncertową w kraju i za granicą zyskując uznanie krytyków i słuchaczy, których zachwyca jego talent i muzyczna wrażliwość.

ERNEST ZAWADA

Artysta plastyk, absolwent Wydziału Malarstwa Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, profesor sztuki, dziekan Wydziału Humanistyczno-Społecznego Uniwersytetu Bielsko-Bialskiego. Zajmuje się malarstwem, grafiką i instalacją. Jest autorem wielu wystaw indywidualnych i uczestnikiem wystaw zbiorowych w kraju i za granicą. Jest kuratorem wystaw Galerii Akademickiej ATH prezentującej prace mistrzów i promującej młode talenty. Dwukrotny stypendysta Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Jego prace znajdują się w zbiorach muzealnych Izraela i Watykanu oraz w wielu prywatnych kolekcjach na całym świecie W 2025 roku przygotował wystawę indywidualną w Pałacu Sztuki w Krakowie i Galerii Tichauer w Tychach, a także wziął udział w wystawach zborowych między innymi we Włoszech i Korei Południowej.

ANITA JANCIA

Utalentowana aktorka teatralna i filmowa. Do zespołu Teatru Polskiego dołączyła w 2018 roku. Na jego scenie tworzy wyjątkowe kreacje i niezapomniane role. W monodramie Wanda w reżyserii Marii Sadowskiej i Joanny Grabowieckiej wcieliła się w postać słynnej himalaistki i za tą kreację była nominowana do Złotej Maski. Widzom srebrnego ekranu znana jest między innymi z seriali Wataha, Szpilki na Giewoncie, Na dobre i na złe czy Barwy szczęścia. Odznaczona Brązowym Medalem Zasłużony Kulturze - Gloria Artis. W 2025 roku zachwyciła przejmującą rolą tytułową w Iwonie, księżniczce Burgunda wystawionej w Teatrze Polskim w reżyserii Leny Frankiewicz. Wykazała się w niej ogromną wrażliwością, charyzmą, otwartością na ponadczasowe problemy oraz niecodzienną odwagą twórczą. 

PAWEŁ KOTLA

Dyrygent symfoniczny i operowy, menedżer kultury, doktora sztuk muzycznych. Absolwent Akademii Muzycznej w Warszawie, Uniwersytetu Oksfordzkiego i Uniwersytetu Muzycznego im. Fryderyka Chopina w Warszawie. Wyróżniony odznaką Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Zasłużony dla Kultury Polskiej. W ubiegłym roku zorganizował IV Beskidzki Festiwal Klasyki Beskid Classics, w którym wzięli udział artyści z Polski, Wielkiej Brytanii, Słowacji i Stanów Zjednoczonych prezentując ambitny repertuar symfoniczny i kameralny. W ubiegłym roku zainicjował i poprowadził pilotażowy transgraniczny projekt orkiestrowy dla młodzieży z Polski, Czech i Słowacji pn. Beskid Youth Orchestra stwarzając przestrzeń do wspólnego doświadczania muzyki. W ramach projektu Koncerty wolności i solidarności dyrygował Narodową Orkiestrą Symfoniczną Ukrainy w Kijowie podczas koncertu otwarcia Polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej oraz koncertem w Narodowej Filharmonii Gruzji w Tbilisi na zakończenie Prezydencji.

ANDRZEJ LINERT

Wybitny badacz historii teatru i kultury, profesor nauk humanistycznych, autor haseł w Encyklopedii Województwa Śląskiego oraz Encyklopedii Teatru Polskiego. Jest także autorem publikacji dotyczących historii teatru i dziedzictwa Bielska-Białej, które stanowią kanon wiedzy o przeszłości naszego miasta. Stworzył monografie biograficzne Rudolfa Luszczaka, aktora Teatru Polskiego oraz dyrektora bielskiej sceny Andrzeja Uramowicza. Jest autorem trzyczęściowej monografii Teatru Polskiego w Bielsku-Białej Teatr Appolina i jego muz, której ostatnia część ukazała się w ubiegłym roku. Ta cenna pozycja powstała dzięki wieloletniej pracy i pasji badawczej Profesora i nie tylko dokumentowała historię bielskiej sceny, ale także pozwalała budować jej tożsamość oraz jej miejsce w tkance kulturowej naszego miasta. Wiele jego książek ukazało się w serii Biblioteka Bielska-Białej stanowiąc znaczący przyczynek do upowszechnienia wiedzy o dziedzictwie kulturalnym naszego miasta.

JOLANTA HERMA-PASIŃSKA

Absolwentka Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu. W 2020 roku uzyskała tytuł doktora w Instytucie Sztuki Uniwersytetu Śląskiego, gdzie pracuje jako adiunkt. Członkini Związku Polskich Artystów Plastyków. Stypendystka Ministra Kultury i Sztuki, laureatka Grand Prix ogólnopolskiego konkursu ceramicznego Sonata ceramiczna, zdobywczyni wyróżnienia na Międzynarodowym Biennale Ceramiki w Kapfenberg w Austrii w 2011 roku. Uczestniczyła w ponad 50. wystawach w niemal wszystkich krajach Europy. Jej prace znajdują się między innymi w zbiorach Muzeum Śląskiego w Katowicach, muzeach w Alcora i Talaverna w Hiszpanii, w Grottaglie we Włoszech oraz w kolekcjach prywatnych w Europie, Stanach Zjednoczonych i Australii. Od wielu lat prowadzi autorską pracownię ceramiczną w Bielsku-Białej, w której tworzy unikatowe wielkogabarytowe rzeźby ceramiczne. W 2024 roku uczestniczyła w wystawie finałowej Międzynarodowego Konkursu Ceramiki Współczesnej w L`Alcora w Hiszpanii.

KRYSTYNA STEC i MIROSŁAW MIKUSZEWSKI

Organizatorzy obchodów jubileuszy 70, 75 i 80-lecia działalności Okręgu Związku Polskich Artystów Plastyków w Bielsku-Białej, w ramach których odbywały się w Galerii Bielskiej BWA wystawy całego bielskiego środowiska plastycznego. Wystawa zorganizowana w Muzeum Historycznym przywoływała sylwetki i dzieła bielskich artystów, którzy niedawno odeszli. Powstała także instalacja w Galerii PPP prezentująca portrety wszystkich członków związku od 1945 roku do chwili obecnej. Krystyna Stec I Mirosław Mikuszewski przyczynili się do powstania 3 katalogów towarzyszących wystawom, które dokumentowały działalność związku i dorobek jego członków. Byli także współorganizatorami ponad 120 wystaw w Galerii PPP w ubiegłym roku. Ich działalność pozwala zachować ciągłość funkcjonowania związku i integruje bielskie środowisko plastyczne.

JANUSZ LEGOŃ

Krytyk teatralny, publicysta, redaktor, animator edukacji kulturalnej. Był kierownikiem literackim Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, twórcą ponad 300 programów teatralnych, w których zamieszczał autorskie eseje na temat autorów oraz wystawianych na bielskiej scenie sztuk. Jego teksty były publikowane w miesięczniku Teatr, Dialog, Opcje, Teatr Lalek i kwartalniku Relacje-Interpretacje. Od 2015 roku jest redaktorem Encyklopedii Teatru Polskiego, która powstaje w Instytucie Teatralnym im. Zbigniewa Raszewskiego w Warszawie. Redaktor wielu książek naukowych, juror Ogólnopolskich Konkursów Recytatorskich oraz festiwali teatralnych w Czechach i na Słowacji. Był członkiem komisji konkursowej Złotych Masek, nagród teatralnych województwa śląskiego. Jest przewodniczącym Komisji Kwalifikacyjnej ogólnopolskiego Konkursu o Nagrodę Dramaturgiczną im. Tadeusza Różewicza. Współorganizował Międzynarodowy Festiwal Teatralny Bez Granic, w którym był jurorem, a także dyrektorem. Wraz z zespołem organizatorów festiwalu otrzymał tytuł Promotora Polski ze Śląska przyznany przez Fundację Polskiego Godła Promocyjnego Teraz Polska. 

DARIUSZ GAJNY

Działacz na rzecz ochrony przyrody i dziedzictwa, społecznik. Pomysłodawca spektaklu Dziady wystawianego w listopadzie na Cmentarzu Żydowskim w Bielsku-Białej od 2015 roku i cieszącego się niesłabnącym zainteresowaniem. Działanie to wpisało się mocno w program rewitalizacji tego cmentarza i Sali Ceremonii, w której odbywa się wiele wydarzeń kulturalnych. Dochód z tych wydarzeń przeznaczany jest na rewitalizację zabytkowego cmentarza. Był nominowany do nagrody POLIN 2018 przyznawanej przez Muzeum Historii Żydów Polskich osobom, organizacjom lub instytucjom aktywnie działającym na rzecz ochrony pamięci o historii polskich Żydów. W 2024 roku zorganizował w Sali Ceremonii spektakl Opowieść wigilijna, w którym wystąpili aktorzy Teatru Polskiego i Banialuki oraz artyści-amatorzy gromadząc tłumy widzów. Wraz ze Stowarzyszeniem Klub Gaja zainicjował stworzenie na terenie Cmentarza Żydowskiego Tajemniczego Ogrodu, czyli miejsca warsztatów edukacji ekologicznej, które łączą dziedzictwo i ochronę przyrody.

LESZEK OPRZĄDEK

Rzeźbiarz i malarz, absolwent Wydziału Rzeźby w Akademii Sztuk Pięknych im. Jana Matejki w Krakowie. Jest autorem kilkunastu wystaw indywidualnych i uczestnikiem prawie 150 wystaw zbiorowych w kraju i za granicą. Jest uczestnikiem sympozjów organizowanych w Orońsku przez Bożenę Kowalską dla Artystów Posługujących się Językiem Geometrii. Był stypendystą Ministra Kultury i Sztuki oraz Miasta Bielska-Białej w dziedzinie kultury i sztuki. Jego prace pełne są symboliki i refleksji wynikającej z kontaktu z naturą. Znajdują się między innymi w zbiorach Muzeum w Bochum, Galerii Studio w Warszawie, Centrum Rzeźby Polskiej w Orońsku, Akademii Sztuk Pięknych w Łodzi oraz w kolekcjach prywatnych w kraju i za granicą. W 2024 roku zaprezentował swoje prace na wystawie Zbiory i połączenia w Molski Gallery w Poznaniu, a w ubiegłym roku na wystawie Zarysy obecności w Galerii Bielskiej BWA co zaowocowało zaproszeniami do Galerii Wozownia w Toruniu i Galerii Prymat w Krakowie.

PIOTR KENIG

Historyk, kustosz, muzealnik przez ponad trzydzieści lat związany z Muzeum Historycznym w Bielsku-Białej. Kierował oddziałem tego muzeum pn. Stara Fabryka (dawniej Muzeum Techniki i Włókiennictwa). Jest autorytetem w dziedzinie lokalnej historii, a szczególnie dziejów przemysłu na terenie naszego miasta oraz i rodów fabrykantów. Był kuratorem wielu wystaw czasowych i stałych muzeum. To ceniony wykładowca, edukator i przewodnik po historii i architekturze Bielska-Białej. Inicjował i współtworzył siedem z dziewięciu historycznych szlaków tematycznych na terenie miasta, które obejmują prawie 140 obiektów i miejsc związanych z naszym dziedzictwem. Jest członkiem Bielsko-Bialskiego Towarzystwa Historycznego. Otrzymał Srebrną i Złotą Odznakę za opiekę nad zabytkami, nominowany do Nagrody Prezydenta Miasta Bielska-Białej w dziedzinie kultury i sztuki. Zdobył statuetkę IKARA za szczególne osiągnięcia kulturalne w 2017 roku wraz z Jakubem Krajowskim i Grzegorzem Madejem za wystawę i książkę Pod znakiem róży nad Białą. Wyróżniony w 2024 roku Złotą Odznaką Honorową za Zasługi dla Województwa Śląskiego oraz Nagrodą im. Karola Miarki za upowszechnianie kultury i nauki na terenie województwa śląskiego.

IKAR SPECJANY 2025 za wszechstronną popularyzację wiedzy historycznej o Bielsku-Białej.